İnsan olmak, yalnızca biyolojik bir varlık olarak dünyaya gelmek değildir; insan olmak, aynı zamanda zihinsel berraklık, vicdani duruluk ve ahlaki sağlamlıkla yoğrulmuş bir algı düzeyine ulaşmaktır. Fakat ne yazık ki günümüzde birçok birey bu berraklıktan uzak, bulanık bir algı dünyasında yaşamaktadır.
Algı bozukluğu, yalnızca bireyin kendisini ilgilendiren bir mesele değildir; toplumu, kurumları ve devletin işleyişini doğrudan etkileyen bir insani krizdir. Çünkü algısı bozuk bir insan, olayları ve kişileri oldukları gibi göremez; onları kendi eksik, dağınık, çarpık dünyasının aynasında yansıtarak tanımlar. Bu durumda gerçeğin kendisi değil, gerçeğin bozunmuş bir gölgesi algılanır.
Algısı düşük olanlar genellikle kaostan beslenir. Onların dünyasında netlik, sadelik ve doğruluk değil; belirsizlik, karmaşa ve bulanıklık değerlidir. Çünkü kendi zihinsel karmaşalarını normalleştirmek için dış dünyada da aynı karmaşayı ararlar. Net bir insandan, sağlam bir duruştan, yalın bir hakikatten rahatsız olurlar. Onlar için “karmaşık” olan, aslında kendi yetersizliklerinin üstünü örten bir perdedir.
Bu noktada asıl tehlike şudur: Algısı bozuk bireyler, bir gün bir kurumun başına geçtiklerinde veya herhangi bir makamı ellerine aldıklarında, orayı da kendi kaotik zihinleriyle yönetirler. Çünkü onlar, makamı bir sorumluluk değil, kendi iç dünyalarını yansıtan bir ayna olarak görür. Sorumluluk yükledikleri kişilere bile kendi seviyelerine indirme çabasıyla yaklaşırlar. Yani “alçalmanın zirvesinde” duranlar, başkalarını da kendi çukuruna çekmeye çalışır.
Buradan çıkan sonuç çok açıktır: İnsan olmanın ilk şartı, algıyı berraklaştırmak, hakikati olduğu gibi görebilme erdemine ulaşmaktır. Bu erdem, yalnızca bireysel huzuru değil, toplumsal ilerlemeyi de beraberinde getirir. Çünkü sağlam bir algıya sahip olan kişi, olayları kişilere göre değil; doğruya ve yanlışa, iyiye ve kötüye göre değerlendirir.
Bugün yaşadığımız birçok sorunun temelinde, bu algı krizinin yattığını görmek zorundayız. Yanlışa yanlış, doğruya doğru diyemediğimiz için; kişisel çıkarların ve bulanık algıların esiri olduğumuz için; görev ve makamların, liyakat yerine karmaşa ehline teslim edildiği için çürüyoruz.
İnsan olmak, algıdaki çarpıklığı aşmakla başlar. Ve algı berraklığı olmadan insani değerler yalnızca süslü kelimelerden ibaret kalır.
Bahadır Hataylı/12.09.2025/Sancaktepe/İST
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder