Bir İşi Bitirince Diğerine Koyul" - Emek, Sabır ve İnsanın Tefekkür Yolculuğu
1.Tembellik Zamanının Fitnesi
İnsanlık tarihi boyunca zaman, en değerli nimetlerden biri olmuştur. Allah Teâlâ, zamanın önemini Kur'an'ın pek çok yerinde vurgular. Asr Suresi'nde zamana yemin edilerek başlanması, bu nimetin ne kadar kıymetli olduğunun bir işaretidir. Ancak bugün, zamanı tüketme biçimimiz, şuursuz, dağınık ve emekten uzak bir hâle gelmiştir. Tüm bunlar, özellikle yeni kuşaklar üzerinde derin bir yozlaşmanın habercisidir.
Böylesi bir ortamda İnşirah Suresi'nden gelen şu ayetler kulaklarımızda yankılanmalı:
"Öyleyse bir işi bitirince diğerine koyul." (94/7)
"Ve ancak Rabbine yönel." (94/8)
Bu iki ayet, sırf bireysel bir tavsiye ya da sadece zaman yönetimi önerisi değil, hayatın anlam ve gayesiyle ilgili bütüncül bir bakıştır. Modern çağda "hazır kazanma" çılgınlığıyla hayatın her alanında kolaya kaçan, yük almaktan kaçan, sorumluluktan sıyrılan bir anlayış yayılmakta. Bu yazıda, bu ayetlerin ne demek istediğini, bu anlayışın karşısına nasıl dikildiğini ve günümüzde ne gibi sorumluluklar doğurduğunu birlikte tefekkür edelim...
2. Ayetin Temel Manası, Emek ve Süreklilik İlkesi
"Öyleyse bir işi bitirince diğerine koyul" ayeti, İslam'ın emek temelli yaşama verdiği önemi çok çarpıcı bir şekilde yansıtır. Buradaki "feragat" kelimesi, bir işi tamamlayıp boşalış anlamına gelir. Ancak ayetin devamlılık arz eden yapısı, çalışmanın, çabanın ve sorumluluğun sona ermeyeceğini, her işin ardından başka bir işin bizi beklediğini ortaya koyar.
Kur'an'da zamanın boş geçirilmesi şiddetle eleştirilir. Boş işlerle oyalanan insanlar, gerçek anlamda bir hayatın izinden gitmezler. Nitekim Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurur:
"İki nimet vardır ki, insanların çoğu onlar konusunda aldanmıştır: Sıhhat ve boş zaman."
3. Günümüz Gençliği ve "Emeksiz İstemek" Algısı
Bugün bir nesil yetişiyor ki, emek vermeden sonuca ulaşmak istiyor. YouTube videolarıyla milyoner olmak, 30 saniyelik videolarla fenomen olup "hayatı yaşamak" istiyor. Çalışmak, terlemek, çabalamak "eski moda" gibi görülüyor. Bu algı, sadece bireylerin geleceğini değil, toplumun temelini sarsıyor.
Sınava çalışmadan kazanmak isteyen, işe gitmeden maaş hayali kuran, evlenmeden "konforlu aile hayatı" isteyen bir zihin yapısı, Kur'an'ın "bir işi bitirince diğerine koyul" anlayışıyla tamamen zıttır. Bu sadece bireysel tembellik değil, toplumsal bir yozlaşmadır.
4. İslam'da Çalışma Ahlakı, Peygamberlerin Mirası
Hz. Nuh'un (a.s) gemiyi elleriyle yapması, Hz. Musa'nın çobanlık yapması, Hz. Muhammed'in (s.a.v) ticaretle uğraşması ve savaşlara bizzat katılması bize şunu öğretiyor:
"Hiçbir İlahi misyon, tembellik üzerine inşa edilmemiştir."
Peygamberler, emek veren, çalışan, sırtlayan insanlardı. Bugün çalışmadan nimet isteyen bir anlayış varsa, bu Allah'ın sistemine karşı bir kibirdir.
5. Sosyal Medya Zamanın Yeni Soyguncusu
Gençliğin büyük bir kısmı, günlük 4-5 saatini sosyal medya akışlarında tüketiyor. Tik Tok, Instagram Reels gibi platformlar, dikkat sürelerini kısaltıyor; sabrı, beklemeyi ve adanmayı anlamsızlaştırıyor. Oysa ki Kur'an bize sabrı, emekle yoğrulmuş bir hayata yönelmeyi öğretiyor.
Bir işi bitirmeden diğerine koşmak yerine, o işte sebat etmek; sonra da boşa düşmeyip yeni bir hayra sarılmak esastır. Bugün ise insanlar bir işi bitirince "tüm günü dinlenmeye" harcamayı hak sayıyor.
6. Ayetin Ruhu, Sorumluluğun Sürekliliği
Bu ayet bize şunu söyler:
"Dinlenen beden de, tefekküre dalan kalp de bir ibadettir. Ama boşluk, ibadetin zıddıdır."
İnsan, bu dünyaya yatmaya, durmaya ya da sadece zevk almaya gelmedi. İnsan, bu dünyaya yük almaya, sorumluluk taşımaya ve ardında bir ışık bırakmaya geldi. Çocuk yetiştirirken de, kitap okurken de, hasta bakarken de Allah'ın rızasına yöneldiğimizde her an ibadete dönüşür.
7. "Ve Ancak Rabbine Yönel" - Yönelişin Zirvesi
Ayetin devamı olan "Ve ancak Rabbine yönel" ifadesi, çabamızın boş olmadığını; her çabanın bir gayesi olması gerektiğini bildirir. Hayatta koşturduğumuz tüm işlerin bir nihaî hedefi olmalı: Allah'ın rızası.
Sadece dünyevi başarılar için çalışırsak, çok kazanabiliriz ama "gerçek anlamda kazanmayı" çekemez hale geliriz. Bu nedenle "her işin ardından Rabbine yönel" uyarısı, hem nefsi durultur hem niyeti berraklaştırır.
8. Bugün Ne Yapmalıyız?
Zamanı planlamalıyız. Her boş vaktin hesabı var.
Sosyal medyayı amaca hizmet edecek şekilde kullanmalıyız.
Sürekli bir şeyler öğrenmeli, yeni bir işe, yeni bir sorumluluğa yönelmeliyiz.
Gençlerimizi "bir iş bitince yeni bir hedefe yönel" ahlakıyla yetiştirmeliyiz.
Ve nihayetinde, yaptığımız her işte Rabbimizin rızasını aramalıyız.
9. İşin Bittikten Sonra Asla Bitmeyen Yolculuk
Hayat, "bir işi tamamlayıp emekli olmak "la sona ermez. Gerçek bir kul için, yeni bir sorumluluk her zaman vardır. Yeni bir insan yetiştirilir, yeni bir hayra öncülük edilir, yeni bir dua dilenir.
Bu yüzden İnşirah Suresi'ndeki o çarpıcı mesaj kulağımızda çınlamaya devam etmeli:
"Bir işi bitirince, diğerine koyul. Ve ancak Rabbine yönel."
Bu, sadece bir emir değil, bir hayat felsefesidir. Hayatın anlamıdır. Kurtuluşun anahtarıdır.
10. Dua ile...
Allah bizleri tembelliğe gömülmüşlerden değil, her işi bir ibadet gibi yapanlardan eylesin. Bitirdiği her hayrın ardından yeni bir iyiliğe sarılan, yorulsa da Rabbine dayanan, ve her şeyin sonunda Yüce Kudret'e yönelen kullarından eylesin.
Âmin.
Erol Kekeç/12.02.2025/Sancaktepe/İST

